Ki geleneksel Kore felsfesinin en
önemli kavramlarından biridir.
Bundan 400-500 yıl önce kore rarihinin karışık ,kargaşalı Chosun dönemlerinde Ki
kavramı felsefi bir akım olarak Ri kavramıyla birlikte ortaya çıkmıştır.Ve Ri-ki
felsefesi olarak adlandırılır.Şimdi Ri ve Ki kavramları üzerinde duralım.
Ki ve Ri metafizik kavramlar olum kelime olarak tam izahlarını yapmak baya
zordur.Önsezi , ilham yoluyla manaları kavranabilir.Belki batı felsefelerinde bunlara
benzer daha açık ve net kavramlar olabilir.Bizdeki islam tasavvufundaki VahdetiVucut
görüşüyle benzerlikler içerdiğinide zannesiyorum.
Şöyle bir örnekle izah etmeye çalışıyorlar:
Kuşun kanat çırparsa uçar..Kuşun çok fazla kanat çırpması Ki ise kanat
çırpmasının sebebi Ri 'dir.O zamanın filozofları Kainattaki her oluşumu ve her
varlığı Ki ve Ri sistemini esas alarak açıklamışlardır.Ondokuzuncu yüzyılda
bilimsel akımlar batıdan doğuya doğru ilerleyerek doğunun bu kendine özgü felsefi
akımlarını etkisi altına almış hemen hemen herşer bilimsel akımlardan
etkilenmiştir.Ki kavramı bilimsel akımlar limitlerine ulaşıp durunca tekrar ortaya
çıkmış ve varlığını halen sürdürmektedir.
Bilimsel araştırmanın en önemli özelliği objektif olmasıdır.Tüm gücü
buradadır.Ama yöntemindeki en önemli eksikli bence insan ve doga ile ilgili subjektif
(Ruhi .nefsi.duyguşal) kavramları nsan ruhunun kainet ve yaratıcı ile olan
bağlantılarını ve insan ruhunun tekamülünü izah edememesi Ki kavramının hala
geçerliliğini korumasına bir nedendir.
Ki anlayışlarının çoğu belli kalıplar içinde gizemli değişik durumlar
arzeder.Hatta bazen çok saçma ve anlamsız karşıdaki insanın gülüp geçeceği
saçmalıklar bile anlatılır.
Ben burada Ki ile ilgili diğer çok anlamsız ve saçma değerlendirmeleri değil
mantıklı izahatini yapmaya çalışacağım."ki" nedir* 2ri izah edecek belli
bir terim yoktur.Bu na rağmen Ki vardır ve bence araştırılmaya değer.Ki bana göre
insanın Ruhi ve nefsi kontrolunu esas alıp tüp nefsi ve dünyevi ihtiraslardan
sıyrılarah .ruhunun .benliğinin kainatın yaratılışındada var olan gerçek
gücünü ve konumunu ortaya çıkarmaktır.Burada ki kavramını çok basitşeltirerek ve
pratikte objektifliğe indirerek anlatmaya çalışacağız
Bu konuda anlatacaklarım sizi tatmin etmeyebilir.Konunun geneli içinde fikir
yürütmeden ve düşünmeden parçaları anlayamassınız.
Yunus" ben bende değilim bir ben vardır bende benden içeri "demiş veya
Hallacı mansur Enel hak"ben Allahım" demiş.Bu deyişleri islami tasavvufun
tamamını bilmeden ve anlamadan veya yaşamadan bilemeyiz ve bize çok saçma ve hatta
Allah (cc)ye karşı bir hakaretmiş gibi gelebilir.
Ki biz burada basit olarak pratikteki yönüyle ele alacağız.Bu bir çeşit, insanın
nefes kontrolunu kullanarak potansiyel enerjisini tek noktada toplaması,düşüncelerinde
ve ruhunda hasıl olan enerji ve gücün ,fiziksel olarak vucuduna aktarılması hadisesi
olarak ele alacağız. |
|
