 |
Yaralanmanın
Doğası Önlenmesi |
|
Yaralanmanın
Doğası Önlenmesi |
| Yaralanmanın Doğası: |
|
Ne yazıkki spor aktivitelerine katılanların bazılarında yaralanma kaçınılmazdır.Yaralanmalar futbolculardaki tibia kırığı gibi bir akut travma sonucu oluşabilir.Aşırı kullanım yaralanmaları tek başına makroskopik yaralanma oluşumu için yetersiz mikrotravmaların tekrarına bağlı olur.İyileşme mekanizmalarınında üstesinden geldiğinde sonuç femur boyun kırığı kadar ciddi olabilir.Yaralanmanın doğası birçok iç içe geçmiş mekanizmaya bağlıdır.Fakat bunlar iç ve dış faktörlerden kaynaklananlar olarak sınıflandırılabilir.İç faktöeler her bireyin anteremanı ile ilgilidir.Her bir bireyin tedavisinde göz önünde tutulan bu faktörlerden bazıları hazırlık ve eğitim ile değiştirilebilir. |
|
Yaralanmadaki dış faktörler dış güçlerden
kaynaklanır.Bunlar mesela bir futblcuya veya taekwondocuya ani olarak uygulanan güçten
tutun ayakkabının cinsine kadar ve kullanılan yüzeyin genişliğine kadar uzanır.
|
|
SPORA ÖZEL YARALANMA Sporcuların yaralanmaları diğer gurup insanlardan pek farklı değildir.Fakat her sporda az yada çok o spora özel yaralanma tipleri vardır.Bu durum hastaları tedavi ederken ve yaralanmanın oluşmasını önlemede oldukça önemlidir.Sporcuların tedavisi ile uğraşan doktorlar bir sporun antraman tekniklerini ve kurallarını bilmeli,eksersizlerin fizyolojik temeli kadar işin yarış kısmı ilede aşina olmalıdır.Ancak bu şekilde sporcuların güvenini kazanabilir ve onların yeniden spora dönmelerinde rol oynayablir. |
|
|
Yaralanmanın Önlenmesi HAZIRLIK Hazırlık spor yaralanmalarının önlenmesinde anahtar kelimedir.Yaralanmalarda yetersiz ısınmanın suçlammadığı çok az ddurum vardır.Antreman yanlışlıkları yaralanmalara neden olmaktadıır.Tibiası kırılan futbolcu Aerobik antremanın yeterince yapılmamasından veya daha önceki minör bir tekmeninperformansını etkilemesi sonucu ikincil yaralanma sebdromundan dolayı yaralanmış olabilir. Aşırı kullanım yaralanmasının kurbanları antreman programlarına düzenli uymayanlarveya ekipmanların doğru kullanımına yeterince dikkat etmeyenlardir.Bir yılan fazla aynı ayakkabıyı ullanan koşucu buna iyi bir örnektir.Bu süreden sonra ayakkabının şok emici özelliği çok azdır ve ayakkabı deforme olur.Buda koşuccudaki herhangi bir biomekanik anormalliği arttırır ve aşırı kullanım yaralanmasına neden olur. |
|
GÜVENLİK EKİPMANLARI Bir çok spor dalı üvenlik ekipmanlarını rutin olarak kullanır.Bunun en çarpıcı örneği amerikan futbolu veya taekwondodur.Ek koruma için sargılar ,tamponlar ,bileklikler kullanılır.Bu gibi ekipmanların doğru kullanımı yaralanmanın önlenmesinde esastır.Kaskların tasarımı,buz hokeyi amerikan futbolu,taekwondo gibi sporlarda ciddi boyun ve yüz yaralanmalarının önlenmesi içindeğiştirilmiş ve geliştirilmiştir.Bir koşum takımının eklenmesi at binicilerinde atlama esnasındaki düşmeleri engelliyerek baş ve boyun yaralanma olayını azaltmıştır.Bir ekipman kullanıldığında kullanıma devam edilmeli ve uygun kullanılmalıdır.Eğer doğru ayarlanmaz ise mesela bir kayak botu düşme esnasında kayağın ayrılmasına engel olacak ve dizde ligamen yaralanmasına neden olacaktır. |
| SPORUN KURALLARI Spor hekimliğinin etkinliklerinden biride bazı sporların kurallarını değiştirmek olmuştur.Bu değişiklikler Amerikan futbolunda olduğu gibinadir olarak büyük olmaktadır.Fakat Rugbi oyunnda yaralanmaları önlemek için hucum kuralları değiştirilmiştir.Bu kurallara uyulmasının halen tıbbi-hukuksal bıyutu vardır.Daha önceden belirlenen,yaralanmanın iç ve dış faktörlerini ele aldığımızda ,ısınma önem taşımaktadır Yaralanmanın tedavisi |
| Spor yaralanmalarının tedavisi basitçe yaralanan yerin
tedavisi değildir.Aşil tendinitinin tedavisi sonunda yine aynı eski,aşınmış
ayakkabıları ile pistte koşmaya devam eden atletin hastalığı tekrarlayacaktır.Aynı
prensip lateral epikondilit'i olup yeni raketlerine alışmak için yeterli zaman
ayıramayan tenis oyuncusu içinde geçerlidir.Sporda tedavisin amacı yeniden spora
döndürüp başarıyı sağlamaktır. HİKAYE Yaralanma sebebinin spor kaynaklı olduğunun bilinmesi zorunludur.Bazen |
|
| tam bir spor öyküsünün alına bilmesi için yapılan spor hakkında
bilgi sahibi olmak grekir.Fakat hastalar sıklıkla yaralanmanın sebebini
söyleyebilmektedirler.Antrenörlede görüşme oldukça yararlı olabilir. TANI Tıbbın diğer alanlarında olduğu gibi spor yaralanmasını tedavi ederkende tanı konulması esastır.Uygun araştırmalar yapılmalıdır.Bu uzmanlık dalında ,cilt altı yapılarını görüntülüyebilenyüksek rezolüsyonlu problar pahalı olmasına rağmen,ultrason görüntüleme çok yardımcıdır. |
|
REHABİLİTASYON Bir çok yaralanma ,sporcu sporcu yeterince hazır olmadan yarışmaya erken dönülmesi ile olmaktadır.Sporcuların yarışmaya dönerlerken,bu dönüşün her aşamasındaki rehabilitasyon yaralanma tedavisinin önemli bir parçasıdır.Sporcular sıklıkla kendilerine sadece dinlenmelerinin söylendiğinden başka birşey tavsiye edilmediğinden şikayet ederler.Bu iletişim bozukluğu dktorların yaralanmanın doğasını anlatması ve sporcunun eski gücüne ve formuna dönmesi içinne yapması gerektiğini vurgılaması ile giderilebilir.Rehabilitasyona pozitif yaklaşım her ik tarafçada benimsenmelidir.Yaralanmanın zaman kaybı olduğu değil,bunu önceden belirlenen iç faktörlerdeki eksiklikleri gidermek için bir fırsat olduğu düşünülmelidir.Buna ek olarak,sporcunun aşırı antremandan dolayı oluşan kronik yorgunluk stres faktörlerine bağlı amenore veya yeme hastalıklarının tedavisii açısından uygun zamanlarcada görülmesi gerekmektedir. |
| İLAÇLAR Non-steroidal antiinflematuar ilaçlar iyileşme döneminde yardımcı ve ağrı kesici olarak kullanılabilirler.Fakat kronik yaralanmayı maskelemek için kullanılmammalıdır.Spor hekimliğinde non-steroidal antiinflamatuar jeller kullanılmaktadır.Terapik etkilerinin yanında kendi kendine masaj içinde yararlıdırlar.Kortikosteroidlerle veya tek başına ,lokal anestezik enjeksiyonların hem tanısal hemde tterapötik kullanımı vardır.Yayınlanmış kanıtlar tartışmalı olmasına rağmen,aşil tendonu etrafına kortikosteroid enjeksiyonların rüptür riski açısından kaçınılmalıdır. CERRAHİ Spor travmalarının tedavisinde cerrahinin önemli bir yeri vardır.Ancak cerrah bu makalede altı cizilen prensiplerin kullanılarak tüm konservatif yöntemlerin denendiğinden emin olmalıdır. |
|
 |
FİZYOTERAPİ Tıbbi tavsiye sıklıkla fizyoterapi ile birleştirilir.Gerilme teknikleri doktor tarafından gösterilsede,bir fizyoterapistin denetimi tavsiye edilir.Atletlerin kendilerine yeterli gerilme yaptıkları konusunda yanılgıya düşürebilecekleri çok yol vardır. Fizyoterapistler ayrıva masaj ,friksiyon,elektrik akımı,vurma,germe ve güçlendirme tekniklerini manipülasyon ve mobilazyon ile uygulayabilirler.Atrıca kendi teknikleri ile t |
| anıya yardımcı olabilirler.Doktor ve fizyoterapisti yakın çalışma
içinde olmaları tedavide çok etkili olur. Fizyoterapi,ultrason,interfereyansiyal,kısa dalga diatermi ve lazer tedavisi gibi elektrik tedavilerinin kullanımını içerir.Bazı temel araştırmalarda ultrason ve lazerin nasıl etkili olduğu gösterilmişşede ,aktif el ile tedaninin yerine geçecek bir yöntem yoktur. TABANLIKLAR Koşunun modifiye edilmesi için,koşunun koşu bandında video analizisonrası,tabanlık kullanımı spor hekimliğinin ticari dünyasında giderek sık uygulanmaktadır.Sonuçlar geniş çeşitlilikteki durumlarda oldukça iyi olabilir..Galiba en iyi sonuç tibiasında medial periositi olan koşucuların tedavisinde alınmaktadır.Ne yazık ki tabanlık kullanımı kontrolsüz bir şekilde yaygınlaşmaktadır. |
|
Spor yaralanmalarını tdavisi
yaralanmanın deden olduğunun belirlenmesini,form devam ettirilirken yaralanmanın
tedavisini ve yarışmaya kadar aşamalı bir rehablitasyon programını
gerektirmektedir.Spora dönüş sırasında herhangi bir aşamada aksaklık
çıkabilir.Doktorlar yanlış antreman şekillerini değiştirmek için antrenörlerle
görüşmeli ve yaralanma riskini arttıran diğer faktörler spor öyküsünü kontrol
etmelidirler. Sporcular tedavi olmaya gayretli ve istekli kimselerdir. Bu nedenle tedavide son derece kolay ve hızlı bir şekilde yürütülebilir. |
